Sesaat lagi, situs dialihkan ke
http://www.lontarmadura.com
_______________

Nombuwâghi Kakowadhân Bhujhângghâ Madhurâ

4 Apr 2012
 Angghidhân  Syaf Anton Wr

Nombuwâghi kakowadhânnépon sastra jhughân ani’ arté nombuwâghi séttong kasaroju’ân âlem nombuwâghi kakowadhân adhât parnata (kabuâjâ’ân). Anglébâdhi sastra manossa bisa ngarghâi â’ ka maksottépon kaoi’ân sé salerressa. Naléktéghi sastra sareng kamajhuwânnépon teknologi aropa’aghi uwâ’ taréka sé kodhu samé-samé élampa’aghi kaangghuy nombuwâghi séttong kasaroju’ân, tor kakowadhân saéngghâ bisa manyolbhu’, tor majhenno â’ ka adhât parnataépon (kabuâjâ’ân) bhângsa.

Kalabân kabââ’ân sé kadhi kainto, maos kamajhuwânnépon sastra Indonesia aropa’aghi séttong lalampan sé cé’ saéna, sanaossa ta’ andhâddhiyâghi kajhumambhârân. Ka’into bisa ébhuktéyaghi kalabân ngombârrâ bhujhângghâ sé cé’ bânnya’na, nangéng bââ jhughân bhujhângghâ sé sajân abit sajân sakoné’ materbi’ angghidhân otamaépon angghidhân sénojjhu â’ka sasatra. Ka’into bisa épangghi sareng sakoné’na majalah-majalah, jhughân sorat kabhâr sé aparéng kennengnan kaanghuy anghidhân sastra, saéngghâna sastra ka’into ta’ émaos, jhughân éjhâuwi. 

 Saka’into jhughân âlem parkara materbi’ séttong bughu sastra, oréng sé ngaghungé kasap (usaha) eccabhânnépon bughu cé sakoné’na ngeccap ghu-bughu sastra. Sastra ka’into ampon éangghep ta’ ngontongagi. Sanaossa ghi’ bââ sala séttong bhujhângghâ sé ghi’ ngarghâi materbi’ angghidhân sastra. Namong bhujhânggghâ ka’into kodhu ngaghungé kakowadhân kaangghuy makalowar bhânhâ dhibi’, sé ta’ bisa ngarep kaontongan âri materbi’ bughu-bughuwépon.

Cé’ ngennessa, séttong Naghârâ akadhi Naghârâ  Indonesia sé kalonta “soghi tor rajjhâ”, namong cé’ méskénna eccabhân-accabhânnépon bughu sé ngeccap bughu adhât parnataépon (kabuâjâ’ân) dhibi’. Sanaossa bââ, namong cé’ sakoné’na ébhânhingaghi âri bânnya’na bhujhângghâ sareng angghidhân-angghidhânnépon. Ahérrépon angghidhân sastra ta’ kaoladhân, jhughân ta’ tandhuk â’ka tojjhuwânnépon, éngghi ka’into pamojhi, tor pangalem â‘ka sastra.

Pangarep kalabân kamajhuwânnépon teknologi bisa’a masamarambhâ “ké’rangké’ kakonéngan” kaangghuy mamajhu angghidhâ-angghidhân sastra, jhughân adhât parnata (kabuâjâ’ân). Nangéng ropaépon para bhujhângghâ-bhujhângghâ ajhâlân bi’-dhibi’ sébâng. Bââépon kas-pakakas teknologi akadhi Televisi ta’ nyaiyâ’âghi kennengngan kaangghuy sastra, dhinéng Radio namong sabâgiyân jhughân cé’ sakoné’na nyaiyâ’âghi kennengngan kaangghuy sastra, namong bâktowépon sakejjhâ’. Alam intenet ropaépon ta’ bisa éghuna’aghi kalabân ghâmpang.

Kadhâddhiyân sé kadhi ka’into andhâddhiyâghi séttong alasan, kadhiponapa sastra ka’into ma’ ta’ émaos, jhughân ta’ ékasenneng é. Sé ghilirânnépon andhâddhiyâghi séttong sangka’an jhâ’ maghâr saré ta’ ngarghâi â’ka angghidhân sastra. Lakar lerres manabi maghârsaré ta’ ngarghâi â’ka sastra, ka’into aropa’ahi aral kaanghuy kakowadhân nombuwâghi sastra Indonesia. Korangnga kakencengngan, tor ngarghâi sastra neng é mahârsaré ka’intoménangka séttong parkara sé langkong malarat. Nangeng ka’into aropa’aghi séttong pangarep sopajâ kadhâddhiyân ka’into bisa ékaghâli tor ékaberrâ’ kalabân parjughâ.

Saterrossépon kadhi ponapa taréka-taréka sé bisa élampa’aghi bisa nombuwâghi sastra â’ kabââ’ân sé cokop ngontongaghi. Tanto bisaos sé langkong ghâmpang, tor cokop parlo éngghi ka’into nombuwâghi, tor ngarghâi sastra neng é maghârsaré. Taréka ngarghâi sastra ka’into hasél, manabi kalongédhân nganghit sastra sareng sé ngarghâi samé-samé moḍḍhâ é maghârsaré. Ka’into jhughân sé ta’ ngorangana kasaéyannépon sastra bânné namong kaanghuy ékaghâli, nangéng kodhu éarghâi sastra ka’into.

 
Kadhi ponapa  Kabââ’ânnépon  Bhujhângghâ  Madhurâ.

Sastra maséépon dhâddhi bâgiyân âri kaoi’ân, saka’into arebbhân HB. Jassin (1979). Arebbhân tor pamangghi ka’into salagghi’ kapra, tor ménangka pandhuman sopajâ bisa dhâddhi tegghudhân, tor pétanya “Bhâ’ lerressa sastra ampon dhâddhi bâgiyân âri kaoi’ân?”, otabâépon lebbi réngkes polé, “Bhâ’ lerressa sastra Madhurâ ékasenneng é kalabân maghârsaréépon?”. Langkong saé, sastra bânné namong dhâddhi hâbun résaaré, namong sastra kodhu ébhuntél neng é sokma. Sadhâjâ tréka jhâlân oiépon manossa tamaso’ â’ka sastra.
Namong sanyataépon sastra ghi’ bellun dhâddhi bâgiyân âri kaoi’ân. Paséra sé ngaémbâ? jhughân ahérrépon bhâkal alerressaghi pamangghi kona kaissa’ jhâ’ saongghuna sastra salagghi’ teptep kennengngannnépon tamencél. Sastra salagghi’ ngambâng, jhughân samar. Bhâ’ ka’imma kennengngan sastra madhurâ?. Ponapa kanyata’annépon lerres cé’ ngennessa. Sabâb manabi pamangghiépon HB Jassin, ongghu-ongghu dhâddhi bhârâng sé kodhu ékaghâli âlem pangghâliyân sé cokop lowar biyâsa. Éngghi ka’ into dhâddhi bâgiyân âri kaoi’ân, sé artéépon sastra ébhuntél neng é sokma, sé bisa maghuli raghâ tor sadhâjâ taréka kaoi’ânnépon manossa ka’into tamaso’ sastra.  

Laén âri ka’into, éséttong bâkto, sataon utaon â’ bingkéng ka’into bhâhi meddhâl bhujhângghâ-bhujhângnghâ sé asallépon âri katoronan Madhurâ kalabân sanget parjughâ. Ta’ takerjhât polé manabi angghidhân-angghidhân sastra Indonésia sé saé ka’into bânnya’ nyelbhi’ âri asma-asma bhujhângghâ Madhurâ. Artéépon sé bââ neng é bhumé Madhurâ ka’into ampon aparéng panyombhâng â’ kamajhuwânnépon sastra Indonésia. Bhujhângghâ-bhujhângghâ Madhurâ terbi’ kalabân jhenno, tor jhurbhu ka’into ésabâbbhâghi kalabân ngen-angen madhurâ séténghi. Ka’into nombuwâghi kakowadhâ sé cé’ rajâna kaangghuy negghessé adhât parnataépon (kabuâjâ’ân) dhibi’.

Majhuna lampaépon bhujhângghâ madhurâ nojjhu â’ ka onhâk bhujhângghâ Indonésia ka’into ésabâbbhâghi sareng ngen-angen sé cé’ rajâna, tor ani’ tangghungan kaangghuy mamajhu Madhurâ sé salagghi’ kakka’ karékka’, tor nyangsara. Parkara ka’into aropa’aghi parkara sé kodhu éobâ, tor épanyéngla, kaangghuy nojjhu â’ka séttong kamajhuwân.

Saka’into jhughân sastra sé aghuna’aghi bhâsa madhurâ. Sastra ka’into jhughân tapalghâ’ â’ka séttong cacobhân sé lebbi berrâ’ éngghi ka’ into mas’ala totor bhâsa. Parkara ka’into sé dhâddhi maberrâ’ kaangghuy masenneng, tor ngongghuwâghi maso’ â’ka onhâk sastra daérah (lokal Madura).  Bhâsa madhurâ ngaghungé onhâgghâ bhâsa sé dhâddhi alangan, tor parkara sé paléng berrâ’ kaangghuy nombuwâghi péngaroh sé sanet bhihâ kalabân bhâsa Indonesia sé ta’ngaghungé onhâk. Bhâsa madhurâ dâddhi bhâsa sé nomer uwâ’ jhughân berrâ’ âlem nombuwâghi séttong kamardhika’an kaangghuy notorraghi totor bhâsa âlem angghidhân. Nangéng onhâgghâ bhâsa ka’into ta’ paté cé’ berrâ’na katémbhân adhât panataépon Madhurâ sé cokop lébâr. Parkara ka’nito sé andhâddhiyâghi Séttong pangghibhât mongghu kaoia’ânnépon sastra Madhurâ. Sastra Madhurâ mangkén ka’into éangghit tor éserrat sareng bhujhângghâ-bhujhângghâ ghilirân kapéng tello’, empa’, sareng léma’, dhinéng kapéng uwâ’, sareng kapéng settongngépon ngallé â’ ka sastra Indonesia. Ahérrépon andhâddhiyâghi sastra madhurâ kéné’ tor koros.

Manabi kéné’na tor korossa sastra Madhurâ ésabâbbhâghi sareng kora’ngnga oréng sé ngaémbâ éngghi ka’into para bhujhângghâ Madhurâ ampon nallé â’ sastra Indonesia, maka sakalangkong cé’ ngennessa, polaépon émbâna bhujhângghâ nantowâghi ajhilarangnga sastra Madhurâ. âlem kabââ’ân sé kadhi ka’into bhâkal dhâddhi ancorra, tor néspana neng é gâlirâbbhâ énten adhât parnata (kabuâjâ’ân) Nasional. (Étegghessé sareng Zaini, S.Pd)

0 Pamanggi:

Posting Komentar

Diberdayakan oleh Blogger.